Overzicht

mBDk-rijtuig

B-rijtuig

ABk-rijtuig

* eind jaren '80 gedeklasseerd

Cabine

Met de rijcontroller, voorzien van een 0-stand en acht rijstanden, kan de machinist de trekkracht kiezen. De Westinghouse tweeleidingrem wordt bediend met een evenwichtsremkraan type Oerlikon FV6.

Bagage-afdeling

De bagage-afdeling heeft een draagvermogen van 1500 kg.
tussen 1965 en 1967 is hier de ATB-treinapparatuur geïnstalleerd. Tevens bevinden zich hier de zwakveldweerstanden, het hulp-aggregaat, de diverse reserve onderdelen en een hulpkoppelboom en neusladder.

Tweede klas-afdeling

De 2e klas is verdeeld over de drie rijtuigen.

Eerste-klasafdeling

Toiletten

Plan U bevat 2 wc's 1 in de ABk en 1 in de B bak, elk uitgerust met een watertank van 135 l.

Dienstbalkon/hc-ruimte

Op het dienstbalkon bevinden zich de schakelaars en voorschakelelektronica voor de treinverlichting en de brandblussers voor de motorkamer (60 l CO₂). Er is ook een aparte ruimte aanwezig voor de conducteur, voorzien van een spreekpunt voor de omroepinstallatie, klapstoeltje, tafel, verbandtrommel, afdekfolie etc.

Motorkamer

Dieselmotor

Drukvulgroepen

Regulateur

Dieselmotorinstallatie

Mechanische koelwaterpomp voor het hoofdkoelcircuit

Mechanische smeeroliepomp

Mechanische dubbele brandstofpomp

Circulatiepomp voorverwarming/vorstbeveiliging hoofdcircuit

- Elektrische installatie -

Hoofdgenerator

Opwekker

Hulpgenerator

Hulpdiesel / Stroomopwekker

Koelergroep

De koelventilator, verticaal gemonteerd tussen de motorkamer en het dienstbalkon.
De koel instalatie zuigt doormiddel van een grote ventilator die via stangen gekopeld is aan de motor verse lucht aan door de jaloezieën aan de zijkant van de koelerruimte en vervolgens door de hierachter gemonteerde koelelementen.

Verwarming en ventilatie

Het treinstel wordt verwarmd met 3 oliekachels, een per rijtuig. In de oliekachels (onder de rijtuigbak) wordt water verwarmd, dat circuleert door een buizensysteem. In dit buizenstelsel is een luchtverhitter opgenomen, een soort radiator. Boven de balkons bevinden zich ventilatoren, die de verhitte lucht via kanalen door het gehele rijtuig verspreiden. Een regelklep, ook boven het balkon, regelt aan de hand van een thermostaat de verhouding tussen de verse buitenlucht en de gerecirculeerde lucht.
Omdat de oliekachel alleen bij lage temperatuur inschakelt, is de verwarmingsinstallatie ook bruikbaar voor ventilatie in de zomer (alleen verse lucht aanzuigen).

De oliekachel in de mBDk doet tevens dienst als voorverwarming voor de dieselmotor.

Geschiedenis

In de midden jaren 50 waren de dieseltreinen van die tijd waren technisch op.
De NS ontwierp een nieuw type dieseltrein die een modernere uitstraling moest hebben.
Het werd een DE III treinstel. De plan U werd geboren.
De techniek was vrijwel gelijk naar de TEE stellen. De kop was afgeleid van het type mat 54 (hondenkop). In 1959 werd er door de NS opdracht gegeven om 15 stellen van het plan U, gevolgd door in 1961 nog eens 15 en in 1962 12 te laten bouwen.
De stellen werden geleverd tussen 1960 en 1963. De 42 stellen werden genummerd als 111 t/m 152. Deze treinstellen werden afgeleverd een rode kleur met zand gele bies. En zo ontstond hun bijnaam "Rode Duivel".

De stellen kwamen als eerste in dienst op Dordrecht – Geldermalsen. Daarna werden ze ingezet op Geldermalsen – Arnhem/Nijmegen, Arnhem – Winterswijk, Winterswijk – Zutphen (- Apeldoorn).

Tussen 1965 en 1967 werden de stellen voorzien van ATB. De ATB kast is gemonteerd in de bagage-afdeling.

Aan het eind van de jaren 60 en begin jaren 70 werden de plan u stellen gespoten in de gele huiskleur met blauwe reclamebanen erop en kwam er een einde aan hun bijnaam "Rode Duivel". Wegens vele deurstoringen die optraden bij stuifsneeuw in de winter, werden de schuifdeuren tussen 1971 - 1972 vervangen door zwaai/zwenk deuren.

Tussen 1980 en 1984 is een gedeelte van de serie de plan u van Sprinter-ramen voorzien om zo te kunnen beschikken over reserve raamonderdelen voor de rest van de serie.
De stellen 112 - 113 - 115 zijn voorzien van sprinter ramen en van de plan u 123 is allen de b bak voorzien van sprinter ramen.
Hier uit kunt u opmaken dat de 121 nog de originele ramen heeft.

Midden jaren 90 kwam de opvolger voor de plan U, de Buffel.
De plan U stellen werden steeds minder ingezet.
In 1999 huurde Syntus 4 stellen. Omdat Syntus de lijn Winterswijk – Zutphen overnam en de bestelde lint stellen nog niet geleverd waren, werden deze stellen op dat traject ingezet.
Nadat de lint´s geleverd waren moesten ze nog even aan de bak om de spitstreinen tussen Arnhem en Zevenaar te rijden. In april 2001 gingen de stellen terug naar de NS. Deze stellen werden meteen aan de kant gezet. De laatste rit van een NS plan U was eind mei 2001. Deze pendelde tussen Hengelo en Oldenzaal.

Omdat eind 2001 er materieel gebrek was bij de NS werden er 15 stellen opnieuw in gebruik genomen. Ze kregen een nieuw interieur, een nieuwe motor en de stellen kregen airco in de cabine. Daardoor werd er een grote zwarte doos boven de cabine van de motorbak geplaatst. Deze stellen reden op Eindhoven – Heeze / Weert en Groningen – Zwolle om Plan V´s uit te sparen. Eind 2003 viel ook het doek voor deze stellen.
Onze 121 behoorde tot deze 15 en is dus gemoderniseerd.